آینده خزر به همکاری امروز همسایگان وابسته است

رئیس دبیرخانه خزر وزارت امور خارجه با تاکید بر اینکه حفاظت از محیط زیست خزر یک ضرورت مشترک و مسئولیتی منطقه‌ای است، تصریح کرد: آینده خزر به میزان توانایی ما در تعامل و همکاری مشترک وابسته است.

به گزارش گروه کشاورزی، توسعه روستایی و محیط زیست خبرگزاری صداوسیما، نبی‌الله اعظمی در هفتمین کنفرانس اعضای کنوانسیون حفاظت از محیط زیست دریای خزر؛ کاپ ۷، هماهنگی و همکاری مشترک همه کشور‌های ساحلی خزر را برای اجرای هر برنامه‌ای در این زمینه ضروری خواند و این موضوع را نه فقط یک دغدغه زیست محیطی، بلکه مسئولیتی مهم بر عهده این کشور‌ها توصیف کرد.

رئیس دبیرخانه خزر وزارت امور خارجه در ابتدای سخنان خود در این کنفرانس اظهار داشت: مایه خرسندی است که جمهوری اسلامی ایران میزبان هفتمین کنفرانس کشور‌های متعاهد کنوانسیون تهران است. حضور نمایندگان عالی‌رتبه کشور‌های ساحلی و نهاد‌های ذی‌ربط در تهران فرصتی ارزشمند برای بررسی وضعیت محیط زیست خزر، ارزیابی روند همکاری‌های گذشته و ترسیم چشم‌انداز همکاری‌های آینده فراهم کرده است.

وی افزود: اهمیت دریای خزر صرفاً به منابع طبیعی و ظرفیت‌های اقتصادی آن محدود نمی‌شود، بلکه سلامت این پهنه آبی با امنیت غذایی، معیشت جوامع محلی، توسعه پایدار، حفظ تنوع زیستی و رفاه نسل کنونی و آینده کشور‌های ساحلی پیوندی عمیق دارد.

رئیس دبیرخانه خزر وزارت امور خارجه ادامه داد: از این منظر، حفاظت از محیط زیست خزر نه‌تنها یک دغدغه زیست‌محیطی، بلکه یک ضرورت مشترک و مسئولیتی منطقه‌ای است که تحقق آن مستلزم اراده سیاسی، همکاری مستمر و مشارکت مؤثر تمامی کشور‌های ساحلی است.

اعظمی با قدردانی از همکاری هیئت‌های کشور‌های ساحلی در جریان مذاکرات اسناد کنفرانس گفت: تلاش‌های هیئت‌ها با همدلی و رویکردی مسئولانه زمینه نهایی شدن بیانیه کاپ هفتم را فراهم کرد و این دستاورد نشان‌دهنده اراده مشترک کشور‌ها برای تداوم همکاری و پیشبرد اهداف کنوانسیون تهران است.

اشاره به جنگ افروزی و حملات نظامی بیگانگان در خزر

اعظمی با اشاره به حملات نظامی وحشیانه جنگ افروزان امریکایی صهیونیستی به بنادر و تاسیسات ایران در ساحل خزر تصریح کرد: در ۱۸ مارس ۲۰۲۶، بندر انزلی و تأسیسات و زیرساخت‌های دریایی این منطقه هدف حملات آمریکا و رژیم (جعلی) اسرائیل قرار گرفتند. همچنین یک کشتی تجاری ایرانی در دریای خزر مورد حمله نظامی اوکراین قرار گرفت و یک ملوان ایرانی جان خود را از دست داد.

رئیس دبیرخانه خزر وزارت امور خارجه افزود: جمهوری اسلامی ایران این اقدامات نظامی را نقض حاکمیت و تمامیت ارضی خود و مغایر با اصول و قواعد بنیادین حقوق بین‌الملل، از جمله اصل منع توسل به زور مندرج در منشور ملل متحد، می‌داند.

اعظمی تصریح کرد: آنچه برای این نشست اهمیت ویژه‌ای دارد، پیامد‌های احتمالی چنین اقداماتی برای زیست‌بوم بسته و حساس دریای خزر است؛ پیامد‌هایی که به مرز‌های ملی محدود نمی‌ماند و هرگونه تهدید علیه محیط زیست خزر می‌تواند بر منافع و محیط زیست تمامی کشور‌های ساحلی تأثیرگذار باشد.

وی گفت: جمهوری اسلامی ایران ضمن محکومیت حملات نظامی به بنادر و زیرساخت‌های ساحلی دریای خزر و شناورها، بر ضرورت جلوگیری از سرایت مناقشات و درگیری‌های نظامی به این پهنه آبی و حفظ آن به‌عنوان عرصه‌ای امن برای همکاری، صلح و توسعه پایدار تأکید می‌کند.

تبعات کاهش سطح آب خزر

رئیس دبیرخانه خزر وزارت امور خارجه، کاهش سطح آب دریای خزر را یکی از مهم‌ترین تحولات زیست‌محیطی سال‌های اخیر عنوان کرد و گفت: این پدیده ضرورت همکاری‌های منطقه‌ای و علمی را بیش از پیش آشکار ساخته است.

اعظمی ادامه داد: تغییرات سطح آب خزر به دلیل ماهیت مشترک این پهنه آبی، موضوعی نیست که بتوان آن را صرفاً در چارچوب قلمرو یک کشور بررسی کرد. پیامد‌های احتمالی این تغییرات می‌تواند بر تالاب‌ها، زیستگاه‌های ساحلی، تنوع زیستی، فعالیت‌های اقتصادی، زیرساخت‌های ساحلی و معیشت جوامع پیرامون خزر تأثیر بگذارد.

وی بر ضرورت تقویت همکاری‌های علمی و پژوهشی تأکید کرد و افزود: ایجاد سازوکار‌های مناسب برای تبادل داده‌های علمی و زیست‌محیطی، گفت‌و‌گو درباره راهکار‌های عملی، هماهنگی سیاست‌ها و اتخاذ تصمیمات مشترک در حوزه‌های مورد توافق ضروری است.

اعظمی خاطرنشان کرد: در این راستا، دبیرخانه کنوانسیون تهران با ابتکار تهیه «برنامه اقدام کاهش سطح آب دریای خزر» می‌تواند در تقویت همکاری‌های کشور‌های ساحلی نقش مهمی ایفا کند.

آینده خزر در گرو همکاری امروز

وی با تأکید بر اینکه هیچ کشور ساحلی به‌تنهایی قادر به حفاظت از محیط زیست خزر نیست، گفت: آینده این دریا به میزان توانایی ما در هماهنگ‌سازی اقدامات، تبادل دانش و اطلاعات، استفاده از ظرفیت‌های علمی و اتخاذ رویکرد‌های مشترک وابسته است.

رئیس دبیرخانه خزر وزارت امور خارجه افزود: کنوانسیون تهران تنها یک چارچوب حقوقی برای حفاظت از محیط زیست دریای خزر نیست، بلکه بستری برای گفت‌و‌گو، هماهنگی و استمرار همکاری میان پنج کشور ساحلی درباره مسائل مشترک و آینده این پهنه آبی ارزشمند است.

اعظمی تأکید کرد: ظرفیت‌های کنوانسیون تهران باید بیش از پیش در جهت تقویت همکاری‌های علمی، اجرای تعهدات، توسعه برنامه‌های مشترک و ایجاد سازوکار‌های مؤثر برای مواجهه با چالش‌های نوظهور به کار گرفته شود.

وی گفت: میان ثبات و امنیت منطقه‌ای و حفاظت از محیط زیست دریای خزر رابطه‌ای متقابل و معنادار وجود دارد و این دریا باید همچنان عرصه‌ای برای گفت‌و‌گو، همکاری، تعامل سازنده و توسعه پایدار میان پنج کشور ساحلی باقی بماند.

اعظمی اظهار کرد: همکاری زیست‌محیطی می‌تواند به تقویت اعتماد متقابل، افزایش تماس‌های تخصصی و ایجاد کانال‌های پایدار گفت‌و‌گو میان کشور‌های ساحلی کمک کند. این مسیر تنها با احترام متقابل، در نظر گرفتن منافع مشترک و تصمیم‌گیری مبتنی بر توافق پیش می‌رود.

وی در پایان خاطرنشان کرد: آینده خزر، آینده مشترک همه کشور‌های ساحلی است و مسئولیت ما حفظ این میراث طبیعی و تبدیل آن به بستری برای همکاری و توسعه پایدار است. جمهوری اسلامی ایران آمادگی کامل دارد همکاری سازنده با همه کشور‌های ساحلی را ادامه دهد و کنوانسیون تهران را به محور گفت‌و‌گو، اعتمادسازی و اقدام مشترک تبدیل کند.