قانون جامع آبخیزداری؛ مطالبه سازمان منابع طبیعی از مجلس

رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با اعلام رسیدن وسعت کانون‌های بحران فرسایش بادی به ۱۴ میلیون هکتار، بر ضرورت مدیریت یکپارچه منابع آب و خاک، تأمین اعتبارات پایدار و تصویب قانون جامع آبخیزداری برای مقابله با تخریب سرزمین تأکید کرد.

به گزارش گروه کشاورزی و محیط زیست خبرگزاری صداوسیما، رضا افلاطونی در هشتمین همایش ملی حفاظت خاک و آبخیزداری گفت: در برنامه هفتم توسعه، اجرای عملیات آبخیزداری و آبخوانداری در سطح ۲۰ میلیون هکتار پیش‌بینی شده که به حدود ۲۰ هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد.

او با اشاره به محدودیت منابع مالی افزود: در سال جاری، تخصیص بخشی از اعتبارات مصوب حوزه مدیریت منابع طبیعی کمتر از ۲۰ درصد بوده است؛ از این رو، تحقق اهداف حفاظت از خاک و مقابله با فرسایش، به تأمین منابع مالی پایدار و استفاده از ظرفیت بخش خصوصی و مشارکت مردم نیاز دارد.

ضرورت تصویب قانون جامع آبخیزداری

رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با انتقاد از پراکندگی مدیریت در حوزه آب و خاک، خواستار تسریع در تصویب قانون جامع آبخیزداری شد و گفت: قوانین موجود آب عمدتاً بر توزیع و مصرف متمرکزند؛ در حالی که کشور به قانونی نیاز دارد که چرخه آب را از تولید و استحصال تا توزیع، مصرف و بازچرخانی پوشش دهد.

افلاطونی افزود: پیش‌نویس لایحه جامع آبخیزداری در سال ۱۴۰۰ با مشارکت بیش از ۳۰۰ استاد دانشگاه و کارشناس تهیه و به دولت ارائه شد، اما روند تصویب آن متوقف ماند. از مجلس شورای اسلامی انتظار داریم پیگیری قانونی این موضوع را در دستور کار قرار دهد.

او کاهش ۵۰ درصدی فرسایش خاک در حوزه عملکردی سازمان و کاهش ۱۰ درصدی فرسایش بادی کشور را از اهداف تعیین‌شده برشمرد و گفت: برای مقابله با بیابان‌زایی، اجرای عملیات در حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار هکتار از اراضی، از جمله نهال‌کاری، احداث بادشکن و تثبیت خاک، در برنامه قرار دارد که تحقق آن به تأمین اعتبارات لازم وابسته است.

ایران؛ میزبان ۳۲ میلیون هکتار بیابان

معاون وزیر جهاد کشاورزی با اشاره به ابعاد بیابان‌زایی در کشور افزود: ایران حدود ۳۲ میلیون هکتار بیابان دارد و کانون‌های بحران فرسایش بادی، ۱۴ میلیون هکتار از اراضی کشور را دربر گرفته‌اند.

او با تأکید بر اینکه تخریب سرزمین و ناپایداری معیشت جوامع محلی به یکدیگر وابسته‌اند، افزود: برنامه‌های مقابله با فرسایش خاک، سیلاب و گسترش کانون‌های گردوغبار باید با در نظر گرفتن پیوستگی عوامل طبیعی و انسانی و بر مبنای مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز اجرا شوند.

افلاطونی گفت: حدود هزار و ۶۰۰ دهستان به‌عنوان جوامع هدف بالقوه در مناطق آسیب‌پذیر شناسایی شده‌اند و در سال ۱۴۰۴ نیز حدود ۳۳۱ روستای کم‌برخوردار از اعتبارات توسعه‌ای بهره‌مند شده‌اند. برای سال ۱۴۰۵ هم اختصاص ۳ هزار میلیارد تومان اعتبار برای توسعه اقدامات در مناطق بالادست حوزه‌های آبخیز پیش‌بینی شده است.

مشارکت مردم در حفاظت از منابع طبیعی

رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، مشارکت جوامع محلی و توسعه روش‌های نوین تأمین مالی را از الزامات موفقیت برنامه‌های حفاظت از سرزمین دانست و گفت: مردم نباید فقط دریافت‌کننده خدمات یا مجری طرح‌های دولتی باشند، بلکه باید در تعیین اولویت‌ها، طراحی، اجرا، نگهداری و ارزیابی نتایج مشارکت کنند.

او توسعه زنجیره ارزش گیاهان دارویی، تولید نهاده‌ها و بذر بومی، مدیریت علمی مراتع و استفاده از ظرفیت مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها را از راهکار‌های تقویت مشارکت مردمی و تأمین منابع مالی برشمرد.

افلاطونی همچنین با اشاره به ضرورت حفاظت از جنگل‌های زاگرس و هیرکانی، بر توجه هم‌زمان به تنوع زیستی، سلامت جنگل‌ها، تجدید حیات پوشش گیاهی و کنترل مخاطرات طبیعی تأکید کرد.

او در پایان، حفاظت از خاک را از ارکان امنیت غذایی، امنیت آبی و تاب‌آوری در برابر تغییرات اقلیمی دانست و گفت: مقابله با بیابان‌زایی، به دلیل ماهیت فرابخشی و فرامرزی آن، به همکاری‌های ملی و بین‌المللی و بهره‌گیری از دانش علمی نیاز دارد.