پیوند «مردم» با «حفاظت از خاک»؛ کلید طلایی مهار سیلاب و احیای منابع آبی

رئیس پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری گفت: برای موفقیت طرح‌های کلان آبخیزداری و آبخوان‌داری، باید منافع اقتصادی جوامع محلی مستقیماً به اجرای این طرح‌ها گره بخورد تا علاوه بر مهار سیلاب‌ها، تراز منفی منابع آبی کشور نیز بهبود یابد.

­به گزارش گروه کشاورزی و محیط زیست خبرگزاری صدا و سیما، رئیس پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری با حضور در برنامه سلام خبرنگار گفت: با توجه به وقوع سیلاب‌های مخرب در سال‌های گذشته، به‌ویژه در استان سیستان و بلوچستان، اجرای طرح‌های آبخیزداری نقش مستقیمی در کاهش مخاطرات طبیعی و خسارات جانی و مالی دارد.

عطاالله ابراهیمی درباره اهداف کمی این حوزه در برنامه هفتم توسعه گفت: در برنامه هفتم، عملیات آبخیزداری در سطح ۲۰ میلیون هکتار پیش‌بینی شده است که به‌طور میانگین سالانه ۴ میلیون هکتار را شامل می‌شود. با این حال، به دلیل محدودیت‌های موجود، در حال حاضر سالانه حدود ۶۰۰ هزار هکتار عملیات اجرایی انجام می‌شود که برای تحقق اهداف برنامه، نیازمند شتاب‌بخشی است.

ظرفیت‌های قانونی برای مشارکت مردمی

رئیس پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، کلید افزایش سرعت اجرای طرح‌ها را بهره‌گیری از مشارکت عمومی دانست و افزود: ظرفیت‌های قانونی ارزشمندی مانند بند «ب» ماده ۲۹ قانون احکام دائمی کشور و ماده ۳ قانون حفاظت از جنگل‌ها و مراتع وجود دارد که می‌تواند زمینه را برای مشارکت فعال مردم و تأمین منابع فراهم کند.

اولویت‌بندی مناطق و مدل‌سازی در سراسر کشور

او با اشاره به اقدامات پژوهشی انجام‌شده اظهار داشت: ما در پژوهشکده ۳۷ ایستگاه تحقیقاتی در مناطق مختلف کشور داریم که الگو‌های موفقی برای مدیریت حوزه‌های آبخیز، از جمله مناطق بالادست شهری (مانند پروژه موفق بالادست تهران) را ارائه کرده‌اند. همچنین نقشه‌های فرسایش خاک و اطلس ظرفیت منابع آبی نشان می‌دهد که مناطق کوهستانی البرز و دامنه‌های زاگرس در اولویت اجرای عملیات آبخیزداری و آبخوان‌داری قرار دارند.

به گفته ابراهیمی، امکان اجرای عملیات آبخوان‌داری در حداقل ۱۰ میلیون هکتار از اراضی کشور وجود دارد که می‌تواند به بهبود تراز منفی آب‌های زیرزمینی کمک شایانی کند.

پیوند معیشت مردم با طرح‌های حفاظتی

رئیس پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری در پایان، رویکرد اصلی این پژوهشکده را در قالب «مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز» برشمرد و خاطرنشان کرد: برای اقتصادی‌سازی طرح‌ها، اولویت ما پیوند زدن معیشت بهره‌برداران با طرح‌های اصلاحی، احیایی و آبخیزداری است تا منافع مردم با اهداف حفاظتی در هم تنیده شود. تنها در این صورت است که اجرای طرح‌ها از پایداری لازم برخوردار خواهد شد.

هشتمین کنفرانس ملی و بین‌المللی آبخیزداری با هدف تبادل دانش و ارائه تجربیات نوین در روز‌های ۲۱ و ۲۲ مهرماه برگزار می‌شود. در این دوره از کنفرانس، ۲۳۰ مقاله علمی از مجموع ۲۴۱ مقاله واصل‌شده، جهت ارائه در بخش‌های پوستری و حضوری مورد پذیرش قرار گرفته‌اند که با حضور اساتید، پژوهشگران و متخصصان داخلی و خارجی بررسی می‌شوند.