ابهام در اجرای طرح جنگلداری نوین

معاون سازمان حفاظت محیط زیست با بیان اینکه معضلاتی مانند قاچاق چوب و چرای بی رویه دام همچنان به جنگل‌های کشور آسیب می‌رساند، تصریح کرد: طرح جنگلداری نوین باید موضع شفاف و دقیقی در این موارد داشته باشد.

به گزارش گروه کشاورزی، توسعه روستایی و محیط زیست خبرگزاری صداوسیما، هادی کیادلیری، معاون آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست هرگونه اظهارنظر دقیق درباره طرح جنگلداری نوین را منوط به در دست داشتن اطلاعات کافی از این جزئیات این طرح دانست و افزود: پیش از هرگونه اظهارنظر درباره این طرح، باید متن کامل آن در اختیار متخصصان و فعالان محیط زیست قرار گیرد تا روش‌ها، مبانی علمی، داده‌ها و پیامد‌های اکولوژیک آن مورد بررسی قرار گیرد، ما در حال حاضر این طرح در اختیار کارشناسان و فعالان محیط زیست گذاشته نشده است.

وی با اشاره به تفاوت مأموریت‌های سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان منابع طبیعی اظهار کرد: هر دو دستگاه هدف مشترکی در حفاظت از منابع طبیعی دارند، اما وظایف آنها متفاوت است. سازمان منابع طبیعی علاوه بر حفاظت، با موضوع تولید و بهره‌برداری نیز سروکار دارد، در حالی که سازمان حفاظت محیط زیست وظیفه دارد حدود و آستانه‌های حفاظت از زیست‌بوم‌ها را تعیین کند؛ از این رو، در موضوعاتی مانند حفاظت از زیستگاه‌ها و جلوگیری از انقراض گونه‌ها، اصل احتیاط اهمیت ویژه‌ای دارد.

معاون سازمان حفاظت از محیط زیست با اشاره به اهمیت جنگل‌های هیرکانی افزود: اگرچه جنگل‌های شمال بخش کوچکی از مساحت کشور را تشکیل می‌دهند، اما از نظر قدمت، تنوع زیستی و ارزش ژنتیکی اهمیت بسیار بالایی دارند. بسیاری از اجزای این اکوسیستم هنوز به‌طور کامل شناخته نشده‌اند و جنگل تنها مجموعه‌ای از درختان نیست، بلکه شبکه‌ای پیچیده از گونه‌های گیاهی، جانوری، قارچی و میکروارگانیسم‌هاست.

کیادلیری با اشاره به روند کاهش سطح جنگل‌های شمال گفت: برآورد‌های تاریخی از حدود پنج میلیون هکتار جنگل در دوره‌های گذشته حکایت دارد؛ مهندس ساعی در سال ۱۳۲۱ حدود ۳.۶ میلیون هکتار، وزارت منابع طبیعی در سال ۱۳۴۳ حدود ۳.۴ میلیون هکتار و سازمان جنگل‌ها و مراتع در سال ۱۳۶۹ حدود ۱.۹ میلیون هکتار جنگل برای شمال کشور برآورد کرده‌اند. همچنین در مطالعات انجام‌شده با مشارکت دکتر مروی مهاجر و مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، سطح جنگل‌های شمال در سال ۱۴۰۰ حدود ۱.۶۵ میلیون هکتار برآورد شده است.

وی تأکید کرد: ممکن است درباره روش‌های آماربرداری و تفاوت این اعداد بحث وجود داشته باشد، اما روند کلی کاهش سطح و کیفیت جنگل‌های شمال را نمی‌توان نادیده گرفت.

وی همچنین درباره پیامد‌های جاده‌سازی در جنگل‌های شمال گفت: جاده‌های جنگلی می‌توانند موجب قطعه‌قطعه شدن زیستگاه، افزایش دسترسی انسانی و تسهیل برخی تخلفات از جمله قاچاق و ویلاسازی شوند. بنابراین، درباره حفظ یا مرمت هر جاده باید ضرورت آن به‌صورت موردی و بر اساس ملاحظات اکولوژیک ارزیابی شود.

کیادلیری درباره ابهامات موجود در طرح جنگلداری نوین گفت: اصطلاحاتی مانند «درختان تجمعی»، «درختان خطرساز» و برداشت درختان شکسته و افتاده باید دارای تعریف دقیق، معیار روشن و مبنای علمی باشند. برای مثال، باید مشخص شود درخت خطرساز بر اساس چه شاخص‌هایی، در چه شرایطی و برای چه سطحی از خطر شناسایی می‌شود.

وی ادامه داد: اگر برداشت درختان شکسته و افتاده با هدف کاهش خطر آتش‌سوزی یا کنترل آفات و بیماری‌ها انجام می‌شود، باید شواهد علمی آن ارائه شود؛ زیرا چوب مرده نیز بخشی از چرخه طبیعی جن گل است و زیستگاه بسیاری از موجودات محسوب می‌شود و حذف آن می‌تواند پیامد‌های اکولوژیک داشته باشد.

کیادلیری افزود: همچنین صرف قرار گرفتن یک درخت در حاشیه جاده نباید به‌تنهایی معیار قطع آن باشد و باید مشخص شود آیا برای رفع خطر، الزاماً قطع درخت تنها راهکار است یا روش‌های کم‌مداخله‌تری نیز وجود دارد.

وی تأکید کرد: درخواست سازمان حفاظت محیط زیست، مخالفت با اقدامات مدیریتی نیست، بلکه تأکید بر شفافیت معیارها، تعاریف، داده‌ها، روش‌های آماربرداری و پیامد‌های اکولوژیک تصمیمات است. جنگل‌های هیرکانی یک عرصه عادی تولیدی نیستند و تصمیم‌گیری درباره آنها باید بر پایه داده معتبر، شواهد علمی و اصل احتیاط انجام شود.

کیادلیری خاطرنشان کرد: اگر قرار است طرح جنگلداری نوین اجرا شود، ابتدا باید متن کامل آن در اختیار متخصصان و فعالان قرار گیرد تا درباره روش‌ها و مبانی آن گفت‌و‌گو و ابهامات موجود برطرف شود؛ سپس می‌توان درباره نقاط قوت و ضعف طرح، به‌صورت علمی و منصفانه اظهارنظر کرد.