ارزآوری ۵۰ میلیون دلاری خرما با استفاده از روشهای دانشبنیان
کارشناس اقتصاد کشاورزی با اشاره به هدررفت ۲۰ تا ۲۵ درصدی خرما در کشور، گفت: ورود شرکتهای دانشبنیان به زنجیره تولید، فرآوری و صادرات خرما میتواند سالانه تا ۵۰ میلیون دلار ارزش افزوده و ارزآوری ایجاد کند.
به گزارش خبرگزاری صداوسیما، مهدی افشاری توسل در گفتوگوی اختصاصی با خبرنگار گروه کشاورزی و محیط زیست، با اشاره به ظرفیت بالای ایران در تولید خرما گفت: ایران با حدود ۲۸۰ تا ۳۰۰ هزار هکتار سطح زیرکشت و تولید سالانه حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار تن خرما، یکی از کشورهای مهم تولیدکننده این محصول در جهان است، اما بخش قابل توجهی از ظرفیت اقتصادی این محصول به دلیل ضعف در مراحل پس از تولید و فقدان زنجیره کامل ارزش از بین میرود.
وی گفت: مسئله اصلی صنعت خرمای ایران فقط میزان تولید نیست، بلکه نحوه برداشت، فرآوری، سورت، درجهبندی، بستهبندی، نگهداری، برندینگ و بازاریابی است و مدیریت صحیح این مراحل میتواند ارزش افزوده خرما را چند برابر کند.
این کارشناس اقتصاد کشاورزی با اشاره به هدررفت حدود ۲۰ تا ۲۵ درصدی خرما در مسیر تولید تا بازار، افزود: بخشی از محصول در مراحل برداشت، حملونقل، سورت، درجهبندی و انبارداری آسیب میبیند و از چرخه اقتصادی خارج میشود.
افشاری توسل گفت: همه این محصولات الزاماً ضایعات غیرقابل استفاده نیستند و در بسیاری از موارد تنها کیفیت آنها کاهش مییابد؛ بنابراین میتوان با هدایت خرماهای درجه ۲ و ۳ و محصولات خارجشده از بازار مصرف مستقیم به صنایع تبدیلی، از ظرفیت اقتصادی آنها استفاده کرد.
وی ترکخوردگی، رسیدن زودرس، آسیبهای فیزیکی هنگام برداشت، نگهداری نامناسب و نبود استانداردهای مشخص برای سورت و درجهبندی را از عوامل کاهش کیفیت خرما دانست و گفت: دسترسی ناکافی به سردخانه و زیرساختهای استاندارد نگهداری در نزدیکی مراکز تولید نیز از مشکلات مهم این زنجیره است.
این کارشناس اقتصاد کشاورزی با بیان اینکه بخشی از آسیبهای خرما از مرحله برداشت آغاز میشود، افزود: برداشت در بسیاری از مناطق همچنان به شیوه سنتی انجام میشود و محصول هنگام چیدن ممکن است دچار لهشدگی و آسیب فیزیکی شود.
وی افزود: شرکتهای دانشبنیان میتوانند با طراحی تجهیزات مناسب برای برداشت و حمل خرما، آسیبهای فیزیکی را کاهش دهند و کیفیت محصول را تا زمان بستهبندی حفظ کنند.
افشاری توسل آموزش نخلداران را نیز ضروری دانست و گفت: روش استاندارد برداشت، زمان مناسب برداشت و نحوه انتقال محصول به مراکز فرآوری و نگهداری باید به تولیدکنندگان آموزش داده شود.
وی همچنین توسعه سردخانهها، زنجیره سرد و سامانههای کنترل شرایط نگهداری را از دیگر زمینههای ورود فناوری به صنعت خرما عنوان کرد.
این کارشناس اقتصاد کشاورزی با اشاره به ظرفیت خرماهای درجه ۲ و ۳ برای صنایع تبدیلی گفت: در سال ۱۴۰۳ نیز موضوع ایجاد مجموعهای تخصصی برای فرآوری و پالایش محصولات خرما مطرح شد، اما توسعه این زیرساختها به سرمایهگذاری، حمایت و برنامهریزی بلندمدت نیاز دارد.
افشاری توسل افزود: بخشی از خرمای ایران به صورت خام صادر میشود و در کشورهای دیگر فرآوری شده و حتی برخی فرآوردههای آن دوباره وارد بازار ایران میشوند؛ در حالی که امکان انجام بخش قابل توجهی از این فرآوری در داخل کشور وجود دارد.
وی تأکید کرد: شرکتهای فناور میتوانند از مرحله مدیریت نخلستان و تولید تا برداشت، فرآوری، بستهبندی هوشمند و بازاریابی در این زنجیره نقشآفرینی کنند.
این کارشناس اقتصاد کشاورزی با اشاره به تجربه کشورهای رقیب از جمله مصر و عربستان گفت: کنترل ارتفاع نخلها، استفاده از تجهیزات و مدیریت علمی تولید و برداشت، کنترل شوری خاک، مدیریت تنشهای محیطی، فرآوری، بستهبندی و برندینگ از جمله اقدامات این کشورها برای مدرنسازی صنعت خرماست.
وی افزود: عربستان با مدرنسازی حدود ۱۶۵ هزار هکتار سطح زیرکشت، سالانه حدود یک میلیون و ۶۰۰ هزار تن خرما تولید میکند و مصر نیز با سطح زیرکشت کمتر، توانسته جایگاه قابل توجهی در بازار جهانی به دست آورد.
افشاری توسل گفت: در بازار جهانی تنها حجم صادرات تعیینکننده نیست، بلکه کیفیت، نوع فرآوری، بستهبندی و برند محصول در تعیین قیمت و جایگاه آن نقش اساسی دارد.
وی گفت: خرما میتواند در کنار محصولاتی مانند پسته و زعفران به یکی از محصولات مهم صادراتی ایران تبدیل شود.
این کارشناس اقتصاد کشاورزی در پایان تأکید کرد: تحقق این هدف به برنامهای هفت تا ۱۰ ساله، حمایت دستگاههای متولی، توسعه صنایع تبدیلی، مدرنسازی نخلستانها، کاهش هدررفت و ایجاد زنجیره هوشمند فناوری نیاز دارد تا صنعت خرما از خامفروشی به سمت تولید محصولات با ارزش افزوده حرکت کند.
جامع ترین پایگاه اطلاعاتی، دانش، دوره های آموزشی و مشاوره با متخصصان و مشاوران بخش کشاورزی در کشور