فعالیت انسانی؛ عامل اصلی آتش سوزی در مناطق جنگلی

مدیر کل دفتر حفاظت و حمایت سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور اعلام کرد بیش از ۹۵ درصد از آتش سوزی‌های مناطق جنگلی ایران ناشی از فعالیت‌های انسانی است.

به گزارش گروه کشاورزی و محیط زیست خبرگزاری صدا و سیما، مهرداد اکبریان با بیان اینکه تنها دلیل طبیعی وقوع آتش در مناطق جنگلی و مراتع صاعقه است، اظهار داشت: این امر به ندرت رخ می دهد و ۹۵ درصد آتش‌سوزی‌های جنگلی در ایران ناشی از عوامل انسانی است که بسیاری از آنها غیرعمدی هستند.

وی اقداماتی مانند رهاسازی ته سیگار، شیشه و بطری آب نیم‌خورده در طبیعت را از عوامل آتش‌سوزی‌های غیرعمدی بر شمرد و افزود: در بسیاری از نقاط دنیا گونه‌هایی وجود دارند که به دلیل حرارت بالا در زمان‌های خاص، احتمال آتش‌سوزی خود به خودی دارند، اما گونه‌های جنگلی ایران، به ویژه گونه‌های پهن‌برگ، مقاوم به حریق هستند. تنها در شرایط بسیار نادر، ممکن است ارس‌ها در گرم‌ترین روز مرداد دچار آتش‌سوزی شوند.

مدیر کل دفتر حفاظت و حمایت سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور گفت: فصل آتش‌سوزی در مناطق زاگرس و ایرانی-تورانی از اواسط فروردین تا اواسط مهر و در جنگل‌های هیرکانی از اواسط پاییز تا میانه زمستان است و در صورتی که گزارشی از آتش‌سوزی در جنگل‌های شمال کشور دریافت شود، بیشتر مربوط به شرق استان گلستان خواهد بود، چرا که این منطقه همجوار ایران-تورانی و دارای شرایط آب و هوایی متفاوت است.

وی افزود: در برخی نقاط استان گلستان، به ویژه در منطقه زاگرس، مزارع وسیع گندم وجود دارد و کشاورزان برای آماده‌سازی زمین جهت کشت دوم، بقایای گیاهی را می‌سوزانند که این عمل می‌تواند به جنگل‌های هیرکانی آسیب برساند. مدیر کل دفتر حفاظت و حمایت سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور تصریح کرد: بهار امسال بارندگی‌های زیادی داشتیم که باعث افزایش پوشش علفی در مراتع شده است. در سال‌های ترسالی، آتش‌سوزی‌ها بیشتر در مراتع اتفاق می‌افتد.

اکبریان به سامانه پایش حریق سازمان منابع طبیعی اشاره کرد و گفت: این سامانه که از سه سال پیش راه‌اندازی شده، خدمات خود را از یک شرکت خصوصی دانش‌بنیان دریافت می‌کند. الگوریتم این سامانه با استفاده از شاخص‌های مؤثر، داده‌ها و اطلاعات را تحلیل کرده و بر اساس آن نقشه‌ای از نقاط داغ (هات اسپات) که احتمال آتش‌سوزی در آنها در چهار روز آینده بالا است، ارائه می‌دهد.

وی همچنین به شاخص‌های سامانه پیش‌بینی حریق جنگلی اشاره کرد و گفت: یکی از این شاخص‌ها، اطلاعات مربوط به سال‌هایی است که در یک نقطه آتش‌سوزی رخ داده است. مکان‌هایی که به طور مکرر دچار حریق شده‌اند، به عنوان نقاط بحرانی شناخته می‌شوند. این مکان‌ها شامل عرصه‌های نزدیک به جاده‌ها و تفرجگاه‌های جنگلی هستند.

اکبریان افزود: این سامانه می‌تواند با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای و بر اساس میزان پوشش زیر اشکوب جنگل و رطوبت آن، به همراه سایر شاخص‌ها از جمله وضعیت آب و هوا، احتمال آتش‌سوزی را تخمین بزند. به عنوان مثال، سال گذشته احتمال حریق در جنگل‌های الیت در یک بافر چند کیلومتری پیش‌بینی شده بود و احتمال آتش‌سوزی در آن منطقه بالا بود.