هدف‌گذاری برای افزایش تولید سالانه دیمزارها به ۱۱ میلیون تن
رئیس مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور از هدف‌گذاری برای افزایش تولید سالانه دیمزارها به ۱۱ میلیون تن خبر داد و گفت: توسعه کشت علوفه، دانه‌های روغنی و ارقام اصلاح‌شده، در کنار مدیریت اصولی کشت و بهره‌گیری از بارش‌ها، از محورهای اصلی افزایش بهره‌وری در این اراضی است.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، مظفر روستایی،در مصاحبه اختصاصی با خبرنگار گروه کشاورزی و محیط زیست با اشاره به پیش‌بینی وقوع پدیده «ال‌نینو» و بارش‌های مناسب پاییزی گفت: این شرایط فرصت بسیار مناسبی را برای دیم‌کاران فراهم کرده است تا با رعایت اصول علمی، بهره‌وری تولید را افزایش دهند.
او افزود: توصیه‌های کلیدی در این زمینه شامل پرهیز از تراکم بیش از حد بذر در واحد سطح برای جلوگیری از آسیب‌پذیری در برابر خشکسالی‌های بهاره، رعایت تاریخ و عمق مناسب کاشت و تأمین تغذیه گیاهی مطلوب است.
روستایی همچنین تأکید کرد: اجرای عملیات کشاورزی حفاظتی و شخم عمود بر شیب، اثربخشی معادل یک دور آبیاری کامل دارد.
او با بیان اینکه پاییز نقش مهمی در استقرار اولیه گیاه دارد، تصریح کرد: بارندگی‌های ماه‌های فروردین و اردیبهشت، به‌ویژه در اقلیم زاگرس، عامل اصلی تعیین‌کننده عملکرد نهایی محصول محسوب می‌شوند.
دستاورد‌های پنج‌ساله طرح جهش تولید در دیمزارها
روستایی با اشاره به دستاورد‌های اجرای طرح جهش تولید در دیم‌زار‌های کشور طی پنج سال گذشته گفت: این طرح با همکاری وزارت جهاد کشاورزی و ستاد اجرایی فرمان امام (ره) اجرا شده و در این مدت، تولید محصولات دیم حدود ۳۷ درصد افزایش یافته و ضریب نفوذ ارقام اصلاح‌شده نیز ارتقا پیدا کرده است.
او افزود: یکی از مهم‌ترین دستاورد‌های این طرح، کاهش اثرات خشکسالی بوده است؛ به‌طوری‌که در سال خشک ۱۴۰۴، میانگین تولید دیمزارها به بیش از ۶.۵ میلیون تن رسید.
رئیس مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم ادامه داد: تغییر زمان مصرف کود اوره از بهار به پاییز و جایگذاری اصولی آن نیز از دیگر اقدامات مؤثر در این طرح به شمار می‌رود.
توسعه کشت پاییزه حبوبات و مکانیزاسیون
روستایی با اشاره به دستاورد‌های تحقیقات در حوزه حبوبات اظهار کرد: معرفی ۳۴ رقم جدید نخود که نیمی از آنها برای کشت پاییزه مناسب هستند، تحول بزرگی در این حوزه ایجاد کرده است.
او افزود: طولانی‌تر شدن دوره رشد در کشت پاییزه و استفاده بهینه از بارش‌ها، موجب افزایش ۷۰ تا ۱۰۰ درصدی عملکرد حبوبات شده است.
روستایی همچنین گفت: با توسعه کشت مکانیزه و به‌کارگیری توصیه‌های تحقیقاتی، سطح زیر کشت پاییزه نخود از ۱۲ تا ۱۳ هزار هکتار در سال ۱۳۹۲ به حدود ۱۴۰ تا ۱۵۰ هزار هکتار در سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است.
توسعه کشت علوفه و دانه‌های روغنی
رئیس مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم با اشاره به ظرفیت بالای دیمزارها برای تولید علوفه با استفاده از آب سبز گفت: برنامه‌ریزی شده است طی پنج سال، ۵۰۰ هزار هکتار از اراضی دیم به زیر کشت علوفه برود و یک میلیون و ۷۳۵ هزار تن علوفه تولید شود که معادل ۲.۶ میلیارد مترمکعب صرفه‌جویی در منابع آبی است.
او افزود: در فاز دوم طرح جهش تولید، تأمین ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار تن دانه روغنی از جمله کلزا، کاملینا، آفتابگردان و خردل هدف‌گذاری شده است.
روستایی با اشاره به مقاومت بالای جو در برابر تنش خشکی اظهار کرد: توسعه سطح زیر کشت این محصول تا یک میلیون و ۴۰۰ هزار هکتار و دستیابی به تولید ۲ تا ۲.۵ میلیون تن در دستور کار قرار دارد.
او تأکید کرد: با اجرای کامل این برنامه‌ها، پایداری تولید دیمزارها به ۱۱ میلیون تن در سال خواهد رسید.
بهره‌وری بارش، عوامل محدودکننده و استان‌های پیشرو
روستایی با اشاره به نقش بارش در تولید محصولات دیم گفت: به‌طور میانگین، به ازای هر یک میلی‌متر بارش، حدود ۴.۵ کیلوگرم گندم تولید می‌شود؛ این میزان برای حبوبات بهاره ۳ تا ۳.۵ کیلوگرم است.
او افزود: بارش‌های کمتر از پنج میلی‌متر به دلیل تبخیر بالا، نقشی در تولید ندارند.
رئیس مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم با اشاره به تأثیر دمای شبانه بر عملکرد محصولات اظهار کرد: در برخی مناطق با بارش‌های بالا، افت شدید دمای شبانه در بهار، به‌ویژه در مناطق سرد و مرتفع، موجب کوتاه‌شدن دوره رشد و کاهش عملکرد می‌شود.
او ادامه داد: حدود ۸۰ درصد دیم‌زار‌های غلات کشور در ۱۱ استان، از جمله کردستان، آذربایجان شرقی، کرمانشاه، گلستان و آذربایجان غربی متمرکز است. همچنین ۹۰ درصد حبوبات دیم در پنج استان کرمانشاه، لرستان، کردستان، آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی کشت می‌شود.
چالش‌های اجرایی و موانع توسعه
روستایی مهم‌ترین چالش پیش‌روی دیم‌کاران را دسترسی‌نداشتن به‌موقع به کود مناسب در فصل پاییز به دلیل مشکلات نقدینگی و تأمین نهاده‌ها دانست و گفت: کشاورزان تنها در یکی از سال‌های پنج سال گذشته توانسته‌اند کود مصرفی پاییز را به‌موقع تأمین کنند.
او همچنین کمبود ادوات و ماشین‌آلات متناسب با شرایط خاک خشک برای اجرای عملیات کشاورزی حفاظتی را از دیگر موانع توسعه و افزایش بهره‌وری در دیم‌زار‌های کشور عنوان کرد.
جامع ترین پایگاه اطلاعاتی، دانش، دوره های آموزشی و مشاوره با متخصصان و مشاوران بخش کشاورزی در کشور